Aert van der Lit (60) is de vliegende keep bij Totem, een atelier dat werkt met mensen die een psychiatrisch probleem hebben gehad. Van burn-out tot drugsverslaving of PTSS alles is hier welkom. Met een verleden in de zorg van gehandicapten, psychiatrie en verslavingszorg is hij vaker in aanraking gekomen met deze variant van ‘dagbesteding’ en dacht hij “Dit kan veel leuker”. Na een weloverwogen ontslag heeft hij 11 jaar geleden Totem opgericht, dat nu veel aanspraak krijgt van vrijwilligers.

“Samen met een vriend hebben we een aantal jaar terug Totem, voor de duur van vijf jaar leven in geblazen in een garage. Daar zijn we mee gestopt vanwege werk. Na mijn baan in de verslavingszorg heb ik Totem 11 jaar geleden weer opgepakt, die vriend is na ongeveer een jaar weer bijgeschroven. Voorheen kregen we vooral allemaal ex-verslaafden die dan de drugs en drank aan de kant zetten en een nieuwe start gingen maken.  Wegens begrotingen in de zorg is nu ook de reguliere psychiatrie naar ons gekomen en hebben we een hele gevarieerde groep. Van burn-out tot PTSS en borderline alles zit hier.”

 

Als mensen bij jullie binnenkomen, werken jullie dan met een plan?

“Hoe we met de mensen die hier komen om gaan hangt van veel factoren af, leeftijd is een grote, als mensen nog best jong zijn en al maatschappelijke en sociale ervaring hebben dankzij school en werk maar tijdelijk in de problemen komen, willen wij hen natuurlijk weer zo snel mogelijk de gewone wereld in krijgen. Met de blik op een betaalde baan natuurlijk, maar dat gebeurt niet zo vaak.”

 

“We zijn een goede eerste stap als je uit zo een traject komt rollen omdat je moet samenwerken met mensen die je niet hebt uitgekozen. We zijn ook niet de hele dag aan het begeleiden natuurlijk je moet wel zelfstandig kunnen werken, de een kan dat beter dan de ander. Je moet hier wel een beetje je eigen draai en ding kunnen vinden, en al het dan niet lukt dan komen we je helpen. Mensen helpen elkaar hier ook. Als je ergens mee zit of iets wilt niet lukken dan zijn er hier wel genoeg gewillige oren. “

 

“Er is wel een soort kern van mensen die hier iets langer komen al, de helft is wel een soort van club die ook hierbuiten nog gewoon met elkaar afspreken. Er zijn wel bepaalde clustertjes. Er is ook nog een club mensen die hier al niet meer komt maar wel zo af en toe even binnen komen vallen, bij een feestje bijvoorbeeld.”

 

Hoe was het om dit te beginnen?

“Het opstarten was natuurlijk best een risico. Er moet natuurlijk ergens geld vandaan komen. Subsidies zijn wel moeilijk. Voorheen kregen we vergoeding via het zorgkantoor, toen kregen wij per aanwezigheid per dagdeel een vergoeding maar nu doen we dat via de gemeente van waar de mensen vandaan komen, dat regelt onwijs veel administratief werk op. Het zou fijn zijn als we recht hadden op een subsidie zodat we die tijd gewoon goed zouden kunnen draaien.”

 

“Daarnaast neem je natuurlijk ook een flinke verantwoordelijkheid op je. Je werkt hier met veel verschillende materialen en machines met mensen met verschillende psychiatrische achtergrond. Het is altijd een beetje gevaarlijk als je iemand met bijvoorbeeld PTSS hier hebt, mocht er een hard geluid of een handeling die een herinnering en daarmee paniek triggert. Je moet er altijd zijn voor het probleem zich aandient. Gelukkig is het tot nu toe allemaal goed gegaan. We letten wel heel goed op.”

 

Heb je een toekomstbeeld?

“Ik zou graag willen dat Totem zo blijft, ook als ik er mee stop. Ik hoop dat iemand dit door wilt zetten, we zijn sinds kort ook een stichting, die hopelijk voort blijft bestaan. Het is voor ons van belang dat we er de juiste mensen bij blijven zoeken, natuurlijk. Verder heb ik geen hoge wensen, dit is eigenlijk al meer dan geslaagd voor mij.”