Bert Bongaerts is al sinds jaar en dag bezig om zo duurzaam mogelijk te leven. Hij heeft in zijn leven al duizenden euro’s geïnvesteerd in verduurzaming van zijn huidige en voorgaande woningen. Het geld ging op aan isolatiemateriaal, zonnepanelen en dubbel glas. Nu is zijn doel om de verduurzaming grootschaliger aan te pakken en wil hij proberen de Pedagogenbuurt te verduurzamen.

Sinds 2017 is Bongaerts actief om, samen met een projectgroep, de buurt groener te krijgen. Deze projectgroep bestaat uit drie energieambassadeurs en zes klankbordgroepleden, die voor de buurt onderzoek doen naar duurzame aanpassingen en collectieve energiebronnen.

Een groep tweedejaars studenten Sociologie van de Universiteit Utrecht namen afgelopen vrijdag een enquête af over de kennis van verduurzaming en de bereidheid van bewoners van de Pedagogenbuurt om hieraan mee te doen. Twee studenten van de opleiding Sociologie gingen langs bij energieambassadeur Bongaerts, om hem te ondervragen over zijn gedrevenheid ten aanzien van verduurzaming. ‘Ik ben bereid om er financieel op achteruit te gaan om mijn huis en leefomgeving te verduurzamen.’

U gaf tijdens de enquête aan dat u bereid bent om er financieel op achteruit te gaan om uw woning te verduurzamen. Waarom bent u daartoe bereid?
‘Ik zit in een gunstige situatie, want ik heb een behoorlijke pensioen. Daar kunnen mijn vrouw en ik ruimschoots van leven. Toch zijn er twee redenen waarom ik bereid ben geld te investeren in duurzame maatregelen. Ten eerste is verduurzaming een manier om de

Mijn grootvader heeft nooit iets aan het milieu gedaan. Hij heeft alleen maar gas verstookt en ik zit nu met de gebakken peren.

maandelijkse vaste lasten te verlagen. Ten tweede vind ik het belangrijk om iets voor het milieu te doen. Ik denk daarbij aan mijn kleinkinderen. Ik wil niet dat mijn kleinkinderen straks zeggen: ‘Mijn grootvader heeft nooit iets aan het milieu gedaan, hij heeft alleen maar gas verstookt en ik zit nu met de gebakken peren.’ Door mijn kleinkinderen ben ik serieus over de toekomst gaan nadenken. Dat is ook een van de redenen dat ik energieambassadeur ben geworden.’

Hoe bent u energieambassadeur geworden?
‘Ik ben sinds 2017 een van de drie energieambassadeurs van de Pedagogenbuurt en dat kwam door pure toeval. Ik ben een bedrijf gaan zoeken die de voor- en achtergevel van mijn huis kon vervangen, omdat mijn gevels heel veel last hadden van warmteverlies. Ik ben toen bij een bedrijf terecht gekomen, waar ik een slecht gevoel bij had. Ik ben vervolgens naar het energiecentrum Mijn Groen Huis gestapt om advies te vragen. Ik had daar een gesprek met Michiel Beek. Het gesprek kreeg vrij snel een aparte wending. Hij heeft mij tijdens dat gesprek verteld wat hij voor Mijn Groen Huis deed en dat ze mensen tekort kwamen om activiteiten te ondersteunen. Hij heeft mij daar op een gevoelig punt geraakt, want hij deed een beroep op mijn sociale geweten. Ik ben iemand die altijd een ander wil helpen als hij of zij om hulp vraagt en ben dan ook de uitdaging aangegaan en energieambassadeur geworden. Ik heb me na dit gesprek op allerlei soorten gebieden laten scholen, zoals op de werking van warmtecamera’s. Daarmee kan je zien op welke plekken de warmte het huis verlaat. Inmiddels zit ik een keer per maand in het energiecentrum in Zeist om mensen te adviseren en te begeleiden met hun plannen om bijvoorbeeld hun woning te isoleren.’

Wat is de taak van een energieambassadeur?
‘Als energieambassadeurs is het onze taak om te onderzoeken op welke manier de Pedagogenbuurt duurzamer met energie kan omgaan. Daarnaast onderzoeken wij hoe we de buurtbewoners daar gemotiveerd voor kunnen krijgen. Ook kijken we of we ze kunnen helpen bij het beantwoorden van vragen of het begeleiden van hun duurzame plannen, zodra zij tegen problemen aanlopen. Dit zijn dan wel de taken, toch zou ik nooit op een buurtbewoner afstappen om te vragen of hij of zij niet eens dubbelglas zou laten plaatsen of eens over de aankoop van een paar zonnepanelen na moet denken.’

Is het niet gek om als energieambassadeur mensen niet aan te spreken op het beleid dat zij persoonlijk doorvoeren?
‘Ik kan me voorstellen dat je dat denkt. Er zijn natuurlijk mensen die vinden dat je de buren daar gewoon op moet kunnen aanspreken, maar ik vind dat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Zolang de overheid er niks aan doet, voel ik me niet geroepen om mensen aan te

Dan denken ze: lange neus voor je, jij wil gewoon geld aan ons verdienen.

spreken op hun leefwijze, anders zou ik de politiek wel zijn ingegaan. Ik zou mensen nooit persoonlijk uitnodigen om naar een voorlichtingsavond over duurzaamheid te gaan. Ten eerste ken ik de mensen daar niet goed genoeg voor. Ten tweede kan ik me voorstellen dat buurtbewoners dan denken dat ik er geld aan verdien. Wanneer ik veel reclame zou gaan maken dan zouden mensen zeggen: ‘Kijk daar heb je die verkoper weer met zijn groene stroom’. Dan denken ze: lange neus voor je, jij wil gewoon geld aan ons verdienen.’

In 2012 kochten zeventien huishoudens uit de Pedagogenbuurt gezamenlijk een klein aantal zonnepanelen. De bedoeling was om op een goedkope manier zonnepanelen aan te schaffen. Dit was de eerste stap die de Pedagogenbuurt naar volledige duurzaamheid heeft gezet. Toch vindt Bongaerts dat het project vijf jaar later nog steeds in de beginfase bivakkeert.

Waarom vindt u dat het project zich nog steeds in de beginfase bevindt?
‘Dat denk ik, omdat we nog steeds op zoek zijn naar draagvlak onder de bewoners voor verduurzaming van de buurt. We zijn dat momenteel aan het onderzoeken. We krijgen dit momenteel helaas heel slecht van de grond. Hoe mensen tegen verduurzaming aankijken is vooralsnog een raadsel. Daarom hebben we nu ook de studentengroep om hulp gevraagd. Die gaan nu in de buurt vragen wat mensen van duurzaamheid vinden. Op deze manier kan de projectgroep inzien hoeveel kennis de buurt heeft over duurzaamheid.’

Wat zijn de toekomstplannen voor het verduurzamen van de buurt?
‘Wij willen bij de buurtbewoners bekendmaken dat er diverse mogelijkheden zijn om de buurt te verduurzamen. Op dit moment zijn er zowel individuele als collectieve mogelijkheden. Een voorbeeld hiervan is het aanleggen van individuele warmtepompen, maar onze voorkeur gaat uit naar de collectieve mogelijkheden. Een voorbeeld hiervan is het plaatsen van zonnecollectoren in combinatie met een warmtebuffer, zoals op het Jan Ligthartplein. Met de zonnecollectoren kan je voor de hele buurt warmte opvangen. De warmte wordt dan vervolgens tot de winter opgeslagen in de warmtebuffer. In de winter kan je de opgespaarde warmte gebruiken om de huizen te verwarmen.’

Is dit niet een grote onrealistische uitgave?
‘Het is zeker een gigantische uitgave, het gaat om miljoenen bij dit soort projecten. Er is door de projectgroep uitgerekend dat de

Het gaat om miljoenen bij dit soort projecten

warmtebuffer zeven miljoen euro moet kosten, maar als je dit over 228 woningen verdeelt dan betaal je per woning ongeveer 30 duizend euro. Als je daarnaast berekent wat de besparingen opleveren, dan valt het naar mijn mening best mee. Een warmtepomp in je huis plaatsen kost je ook vermogens. Ik ben van mening dat verduurzaming nou eenmaal geld kost en dat niks onmogelijk is, zolang je het echt wilt.’