Elk jaar laait de discussie rondom vuurwerk weer op. Toch lijkt afgelopen jaarwisseling een kantelpunt, voor het eerst zijn er meer mensen vóór een verbod dan tegen. Ook in Zeist, waar GroenLinks-fractievoorzitter Ronald Camstra het liefst helemaal geen vuurwerk meer zou zien.

"Mensen gaan nu toch vaker bedenken: ‘Dit is eigenlijk wel heel raar. Dit is een traditie, maar kan eigenlijk niet.’”

Camstra benadrukt nog dat er geen verschil is tussen zijn persoonlijke visie en die van de partij. “Je ziet dat GroenLinks zich al langer druk maakt over vuurwerk. Dat steun ik zeker. Ik heb zelf katten, en als je huisdieren hebt dan merk je wat vuurwerk doet met dieren. Naast dieren zijn er ook heel veel mensen die hier last van hebben. Mensen die astmatisch zijn kunnen bijvoorbeeld heel erg benauwd worden van vuurwerk. En het is natuurlijk ook enorm slecht voor het milieu. Dit zijn allemaal argumenten die wij als GroenLinks al langer roepen. Tot vorig jaar vond dat niet zoveel weerklank, maar op de een of andere manier is er dit jaar toch een soort kanteling ontstaan. Dat heeft denk ik ook te maken met vandalisme en geweld tegen hulpverleners. Mensen denken nu toch vaker: dit is eigenlijk wel heel raar. Dit is een traditie, maar kan eigenlijk niet.”

“Het leek wel alsof niemand in de politiek dat als eerste wilde zeggen.”

Deze ontwikkeling zien we landelijk ook. Deze week hebben VVD en CDA tóch toegezegd een verbod op knalvuurwerk te steunen. “Het leek wel alsof niemand in de politiek hier als eerste mee wilde komen”, vertelt Camstra. Hoewel de kritiek op vuurwerk toeneemt, wordt dat door tegenstanders vaak weerlegt met het argument dat het grootste deel van de problemen rondom vuurwerk zich toch al in de illegaliteit bevinden. Heeft een verbod dan wel zin? Camstra denkt van wel. “Als je het verbiedt dan kun je ook de verkoop aanpakken. Dan kun je het in ieder geval in Nederland niet meer kopen. En niet iedere veertienjarige is in staat om naar Duitsland te gaan, om daar zijn vuurwerk te halen. Dus ik denk dat het probleem bij een verbod wel kleiner wordt. Het zal misschien niet meteen naar nul gaan, maar je laat duidelijker zien dat je iets niet wilt en je maakt het moeilijker om eraan te komen. Dat gaat zeker helpen.”

Zit het probleem nu niet vooral in de handhaving?

Voor een deel wel ja. Wij hebben vorig jaar samen met de SP al een motie ingediend binnen de gemeenteraad, om eens te gaan kijken naar al dat vuurwerk dat te vroeg wordt afgestoken. Tegenwoordig bestaan er richtmicrofoons. Die zet je op een hoog gebouw en die microfoons kunnen dan vaststelen uit welke hoek het vuurwerk komt. Als je meer van dat soort microfoons plaatst kun je uitzoeken waar de knallen vandaan komen. En daar kun je wellicht het aantal heterdaadjes mee vergroten. In het centrum van Zeist hebben we nu acht van dat soort microfoons staan. Maar wat ons betreft wordt dat aantal uitgebreid.”

Siervuurwerk

De politiek zet nu de eerste stappen naar een verbod op knalvuurwerk. Wat Camstra betreft mag dat nog wel een stap verder gaan. “Ik ben voor een totaalverbod. Want ook siervuurwerk is dieronvriendelijk, milieuvervuilend en niet zonder gevaar. Ik zou dus het liefst doorpakken, maar ik vind de groeiende kritiek uit de samenleving al een belangrijke stap in de goede richting.”

"Een vuurwerkshow zou een goede stap zijn. Maar uiteindelijk kun je ook dat volgens mij ook prima vervangen door een milieuvriendelijker alternatief.”

Over een goed alternatief voor vuurwerk heeft Camstra ook al nagedacht: “In sommige landen zie je tegenwoordig hele geavanceerde lichtshows met lasers en 3D-effecten. Ontzettend spectaculair. Dat lijkt me een mooi alternatief.”

Geen professionele vuurwerkshow dus. “Het zijn allemaal stapjes, en een vuurwerkshow zou een goede volgende stap zijn. Maar uiteindelijk kun je ook dat volgens mij ook prima vervangen door een milieuvriendelijker alternatief.”

Ligt er binnen de gemeente Zeist al vuurwerkbeleid klaar voor volgend jaar?

“Wij hadden een motie klaarliggen, waarin staat dat Zeist stappen moet gaan nemen rondom de aanpak van vuurwerkproblemen. Maar we zien nu dat de landelijke politiek zijn verantwoordelijkheid neemt, daarom houden we die motie nog even achter de hand. Gaat Den Haag inderdaad doen wat ze nu aankondigen, dan is onze motie niet meer nodig. Valt dat landelijke beleid tegen, dan kunnen we die motie altijd nog indienen.”

Want hoewel je als gemeente best ver kunt gaan in je regelgeving zou een landelijk verbod beter werken. Camstra: “Je kunt in de plaatselijke verordening een aantal dingen afspreken. We hebben in Zeist al een paar vuurwerkvrije zones. Je kunt natuurlijk van de hele gemeente één grote vuurwerkvrije zone maken. Dat mag. Maar je kunt als gemeente niet de verkoop verbieden. Dat maakt handhaven bij een lokaal verbod erg lastig. Dus op landelijk niveau de verkoop inperken zou het meest effectief zijn.”

"Het zelf afsteken van vuurwerk gaat gewoon steeds minder normaal gevonden worden.”

Maatschappelijk draagvlak

De politiek lijkt nu te bewegen, maar moet er niet ook meer maatschappelijk draagvlak komen voor een verbod echt zin heeft? Camstra: “Het is net als met roken. Vroeger mocht je roken in de trein en in het vliegtuig. Dat kun je je nu bijna niet meer voorstellen. Ik denk dat het met vuurwerk ook zo gaat zijn. Het zelf afsteken van vuurwerk gaat gewoon steeds minder normaal gevonden worden. Maar ook dat heeft tijd nodig.”